Как всем известно, наша школа нестандартная, и даёт своим ученикам очень много возможностей, мы не учимся тетрадками и ручками, вместо этого мы пользуемся компьютерами, сама я считаю, что это дает больше возможностей находить нужную информацию. Так же подмечу то, что в нашей школе все классы сделаны из стекла, и так же площадь школы, она очень большая, во дворе школы есть футбольное, и волейбольное поле, а внутри есть баскетбольная площадка. Из плюсов школы так же является право выбора, например дважды в неделю мы делаем те уроки, которые выбрали, например языки такие как испанский, английский, французский, итальянский, немецкий, и так далее. С таким же принципом работает и физкультура, мы её выбираем, есть такие как фехтование, пинг-понг, баскетбол и другое. Многие выпускники нашей школы поступают в Американские и Европейские вузы, и имеют хорошую базу знаний.
Արմատներ
Հայերեն-շումերերեն
Մեր խոսքում շումերերեն բառերի ճշգրիտ հայերեն արտասանության համար հնրաժեշտ է ըմբռմամբ վերաբերվել անընդհատ փոփոխվող մի երևույթի, որի անունը լեզու է։ Որը պետականությունից զրկված ու գրավոր մշակույթի մի էական մասն օտար-յուրայինի ձեռմամբ առնվազն երկու անգամ ոչնչացրած ժողովրդի լեզուն։ Մենք կարողացել ենք պահպանել մեր լեզուն, ի շնորհիվ հայոց եկեղեցու, դպրությանը, և մեր ծնողների։ Եթե կարդալիս ու բառը հնչեցնելիս հաշվի առնենք բուն հայերեն հնչող արևմտահայերեն ընթերցումը, կամ մեր բարբառներում պահպանված, սակայն մեր առօրյա լեզվում չօգտագործվող բառապաշարը, առաննապես դժվարություններ չենք ունենա։ Նախ մի քանի խոսք շումերական սեպագրերի մասին։ Սեպագրերը պատկերագրերի էվոլուցիայի արդյունք են, որ մինչև Շումերում, ապա Աքքադում, Բաբելոնում ու Աշուրում կավե սալիկների վրա պատկերվել են իբրև սեպագրեր, որպես պատկերագրեր ու նշանագրեր, սկիզբն են առնում հայկական քարեդարյան ժայռապատկերումներից։ Իսկ սեպագրերին կարող եք ավելի մոտ ծանոթանալ Սյունիքում՝ ժայռագրերի սրբազան գանձարանում։
Իսկ այժմ շումերների մասին երկու էական դրույթի մեջբերում։
1․ Հաշվի ենք առնում, որ շումերերեն բառերի արտասանությունը մեզ է հասել աքքադերեն տրանսկրիպցիաների միջոցով, որը համարվում է ներքին թեքման լոզու, կարող է հիմնովին փոխել ձայնավորները բառը փոփոխելիս, կամ խոնարհելիս։ Հաճախ հանդիպում են ձայնավոր — երկբարբառ, և երկբարբառ — ձայնավոր երկկողմանի անցումները, որոնք հաճախ բառերը անճանաչելի են դարձնում։
2․
20.11.24
Առանձնացրո’ւ պարզ և սոսկածանցավոր, պատճառական, բազմապատկական, կրավորական ածանց ունեցող բայերը՝ ընդգծելով բայածանցները․
քարանալ — սոսկածանցավոր
հեռացնել — պատճառական
կատակել — պարզ
մոտեցնել — պատճառական
կռկռալ — պարզ
վազել — պարզ
քշվել — կրավորական
հանգստանալ — սոսկածանցավոր
բզբզալ — պարզ
զարմացնել — պատճառական
զարմանալ — սոսկածանցավոր
ցատկոտել — բազմապատկական
բարձրանալ — սոսկածանցավոր
2․ Կազմի’ր տրված բայերի պատճառական ձևերը․
հանգստանալ — հանգստացնել
մոտենալ — մոտեցնել
բերել — տալ
վախենալ — վախեցնել
ծիծաղել — ծիծաղեցնել
հեռանալ-հեռացնել
լռել-լռեցնել
տանել — տալ
3․ Ընդգծի’ր նախադասության գլխավոր անդամները՝ ենթական և ստորոգյալը։
Առանձնացրու պարզ և բարդ նախադասությունները․
Երեխան, վախենալով շնից, մտավ մոտակա տունը։ պարզ
Այդ տունը վաղուց, շա՜տ վաղուց է կանգնած անտառի մեջ, և ես նրան հիշում եմ դեռ մանկությունից։ բարդ
Փոշոտ խճուղին, ինչպես մի գորշ ժապավեն, օձապտույտ ոլորումներով, իմ ծննդավայրից վազում է դեպի Սևան։ բարդ
Ծառերի միապաղաղ կանչի մեջ այդ սպիտակ շենքր անցորդներին թվում է ինչ–որ խորհրդավոր բան, իսկ աղոթասեր օտարականին թվում է մատուռ կամ վանք։ բարդ
Դու գնացիր, և ես մոռացա քեզ։ բարդ
Այդ սպիտակ տունը, որ գոռոզ կերպով բազմել է անտառի գլխին, հանրակացարանն է: բարդ
4. Ածանցներ
Տրված ածանցներով բառեր կազմի’ր.
անք, որդ, ակ, ար, պան, անի, ե, յալ, բաց, ապ, երորդ, րորդ, սուն, բար, որեն
հարգանք, օրհնանք
բաժանորդ, առաջնորդ
տնակ, պահակ
կերպար, պատահար
այգեպան, հնոցապան
ավագանի, տեսականի
հեծյալ, անցյալ
այգաբաց, լուսաբաց
ապերջանիկ, ապաշնորհ
վեցերորդ, չորորդ
երեսուն, վաթսուն
քաջաբար, աիրաբար
մեղմորեն, քնքշորեն
5․ Բառերը ենթարկիր բառակազմական վերլուծության.
տեսականի տեսակա + նի, գոգնոց գոգ + նոց, մատանի մատ + ա +նի, շրջանակ շրջան + ակ, կենարար կեն + ա + րար, նստարան նիստ + արան, հարսնացու հարսն + ացու, ծամոն ծամ + ոն, ցանկալի — ցանկ + ալի, թևավոր թև + ավոր ,մոլորյալ մոլոր + յալ, փայլուն փայլ + ուն, դժգոհ դժ + գոհ, վերահաս վեր + ա + հաս, տարօրինակ տար + օրինակ , իննսուն ինն + սուն, խստիվ խիստ + իվ, ներքուստ ներք + ուստ
6. Գրիր, թե տրված բառերը ինչ խոսքի մասի են պատկանում:
Հարյուր իննսուներեք — թվական, թե — շախկապ, դու — դերանուն, անշուշտ — վերաբերական, դանդաղ — մակբայ, վրա — կապ, թութակ — գոյական, բոլորը — դերանուն, վա՜յ — ձայնարկություն, մասին — կապ, կամաց-կամաց — մակբայ, հավանաբար — վերաբերական, մտերմանալ — բայ, ոչ մեկը — դերանուն, հովիվ — գոյական, որպեսզի — շախկապ, արագ — մակբայ, երրորդ — թվական, կացին — գոյական, ա՜խ — ձայնարկություն, դեղին — ածական, ընկերանալ — բայ, երկար — ածական, կարծես — ,վերաբերական կրկնել — բայ, է՜ — ձայնարկություն, բացի — կապ, որովհետև — շախկապ, հնգական — թվական:
Տրված բառերը ո՞ր հոլովման են պատկանում:
ծառ, մայր, ձի, մերոնք, գարուն, օր, նստարան, ձուկ, շաբաթ, կաղնի, Վարդանենք,
Ուղղական հոլով
4. Ինքդ ընտրիր և հոլովի՛ր հինգը բառ։
Նոյեմբերի 18-24
Ընկերներ ջան, այս շաբաթ ներկայացնելու եք հետևյալ թեման, որը դասարանում քննարկել ենք․
Լրացուցիչ աշխատանք, պատասխանել հարցերին
1. Ո՞րն է տեսողության նշանակությունը:
Միջավայրից ստացվող տեղեկատվության մեծ մասը (70−90 %) մարդը ստանում է տեսողության միջոցով: Տեսողության շնորհիվ մարդը կարողանում է կողմնորոշվել շրջապատի առարկաների նկատմամբ և խուսափել վտանգից: Մարդկության փորձը, ձեռք բերած գիտելիքները, ստեղծած արվեստը սերունդներին են փոխանցվում գրավոր խոսքի միջոցով, որը մենք ընկալում ենք տեսողության օգնությամբ: Մարդու ուսումնառությունը, աշխատանքային գործունեությունը նույնպես կապված են տեսողության հետ:
2.Որո՞նք են աչքի օժանդակ հարմարանքները:
Օժանդակ հարմարանքներից են հոնքերը, կոպերը, թարթիչները, շաղկապենին, արցունքագեղձերը և ակնագունդը շարժող մկանները:
3.Ինչպե՞ս է փոխվում բբի ﬔծությունը` կախված լուսավորությունից:
Ծիածանաթաղանթի կենտրոնում կա ոչ մեծ անցք՝ բիբը, որը կարող է ռեֆլեքսորեն լայնանալ և նեղանալ՝ դրանով իսկ կարգավորել թափանցող լույսի ճառագայթների քանակը:
4.Որտե՞ղ են տեղավորված տեսողական ընկալիչները:
5. Ո՞րն է սրվակիկների և ցուպիկների դերը:
Ցանցաթաղանթը ակնագնդի ներքին թաղանթն է, որն ունի երկու տեսակի լուսընկալիչներ՝ ցուպիկներ և սրվակիկներ, ընդ որում ցուպիկներն ավելի շատ են (մոտ 130 մլն) և օժտված են բարձր լուսազգայությամբ. գրգռվում են նույնիսկ թույլ, մթնշաղային լույսից, սակայն գույները չեն տարբերում: Սրվակիկները քիչ են (մոտ 7 մլն), ընկալում և տարբերակում են գույները վառ լուսավորության դեպքում:
6. Ի՞նչ է կարճատեսությունը, և ինչպե՞ս կարելի է կանխելայն:
Կարճատեսությունը կարող է լինել բնածին, որի դեպքում ակնագունդը ի ծնե երկարավուն է, և ձեռքբերովի, երբ ակնաբյուրեղի կորությունը մեծանում է կյանքի ընթացքում:
Ներկայացնելու եմ նոր թեմա․
- Լսողական վերլուծիչ, կառուցվածքը
- ֆունկցիան և հիվանդությունները։
Նոյեմբերի 18-22
- Բնութագրեք Վրաստանի աշխարհագրական դիրքը:
Հիմնական առավելությունը՝ դա Սև ծովն է, որը ապահովում է կապը Եվրոպայի հետ, իրականցվում են բեռնափոխադրումներ։ - Գնահատեք Սև ծովի դերը Վրաստանի կյանքում։
Սև ծովը Վրաստանի աշխարհագրական դիրքում շատ մեծ դեր ունի, Սև ծովից հիմնական եկամուտի աղբյուրն է կազմում արտահանումը նավերի օգնությամբ: - Որո՞նք են Վաստանի զարգացման նախադրյալները:
Հիմնականում Սև ծովը - Գնահատեք հայ-վրացական հարաբերությունները, ի՞նչ ազդեցություն կարող են ունենալ ՀՀ-ի համար։
Հայաստանի ապրանքների մեծ մասը ներկրվում է հիմնականում Վրաստանից, իսկ հարաբերությունները դեռ հնուց եղել են շատ լավ, և բարեկամական։ - Պատրաստեք տեսանյութ Վրաստանի մասին։
Check your progress

will phone
won’t arrive
speak won’t
phones will tell
won’t know don’t tell

doesn’t she?
isn’t he?
are they?
has she?

I’m already had some.
Have you bought your sister a present yet?
We had already finished our homework.
Had Marta seen the film yet?

lift
car
trash
footpath


Պարապմունք 19

Թեմա՝ «Հանրահաշվական կտորակներ և նրանց հատկությունները» թեմայի ամրապնդում։
Առաջադրանքներ։
1․ Կրճատել կոտորակները․

ա) 1/4
բ) 2/3
գ)
դ)
ե) a/3
զ) x2
է) 2mn/3
ը) 4a2b2/6
թ)
ժ)
2․ Կրճատել կոտորակները․

ա) 2y/4a
բ) 1
գ)
դ) 2
ե) 4x-y
զ) 5m/7n(a-b)
է) 2
ը)
թ)
ժ)
3․ Կրճատել կոտորակները․

ա)
բ)
գ) 2n
դ) 2a/4
4․ Կրճատել կոտորակները․

ա) xy
բ) b
գ)
դ)
ե) 8
զ) 12
Պատրանք. Ավետիք Իսահակյան

Կարդա՜լ և ներկայացնե՜լ։
Երանի՜ նրան, ով պատրանք ունի, որովհետև նրա համար աշխարհը հայրենի հարկ է դառնում՝ քաղցր ու ջերմագին:
Երանի՜ նրան, ով կարող է գեղեցիկ ստով խաբվել, որովհետև իրական աշխարհը դառն է ու դաժան, և մարդկանց կամքը՝ չար ու անիրավ:
Եվ, վերջապես երանի՜ նրան, ով երազ ունի, որովհետև երազն է, որ սփռում է իր ծաղկաբույր պարտեները՝ օձուտ ու տատասկոտ անապատների վրա:
Մի գուսան է եղել՝ անտուն ու թափառական: Գյուղից գյուղ շրջում էր նա պատմելու համար հինավուրց զրույցները բարի և ազնիվ գործերի մասին. Հյուսում էր խոնարհ խրճիթների մեջ իր տեսիլները մի արդար ապագայի մասին, և վառում էր պատանիների սրտերը ճշմարտի սիրով, ու քարացածների քնած խիղճը վրդովում մի պահ:
Եվ այսպես վաստակում էր այն պատառ հացը, որ ստիպված է մարդ ունենալ ամեն օր:
Աշնան մի օր, երբ մի գյուղից մյուս գյուղն էր գնում նա, մշուշը ծածկեց նեղ արահետը. մոլորվեց գուսանը մացառների մեջ, գիշերվա մութը վրա հասավ, և զայրագին փչեց հյուսիսի հողմը, որ անպարտելի ցրտով այրում էր անպատըսպար գուսանի մարմինը:
Դեգերում էր նա մի խորշ, մի խոռոչ գտնելու համար՝ պաշտպանվելու կատաղի հողմից. և հանկարծ հանդիպեց մի լքված հյուղակի, որի բաց դռնից տեսավ բուխարիկի մեջ երկու մեծ, բոցավառ կայծեր՝ երկու մեծ, բոցավառ ածուխի նման. շտապ ներս մտավ գուսանը, նստեց բուխարիկի մոտ և սառած ձեռները տարածեց ածուխի վրա. ջերմությունը ձեռքերից տարածվեց ողջ մարմնի մեջ. տաքացավ գուսանը, և ձեռքերը անընդհատ բռնած մշտավառ ածուխի վրա՝ գլուխը հենեց պատին և ննջեց երջանիկ մանուկների պես:
Երբ հողմը դադար առավ, պարզվեց երկինքը և նշույլող լույսը շողաց լքված խրճիթում, գուսանը զարթնեց և տեսավ, որ բուխարիկի մեջ կրակի փոխարեն մի կատու է ծվարել՝ ոսկեղեն աչքերը երկու ածուխի պես բոցավառ, որ, սակայն, դաժան գիշերին փրկեցին նրա կյանքը:
Երանի՜ նրան, ով պատրանք ունի, որովհետև նրա համար աշխարհը հայրենի հարկ է դառնում՝ քաղցր ու ջերմագին:
Երանի՜ նրան, ով կարող է գեղեցիկ ստով խաբվել, որովհետև իրական աշխարհը դառն է ու դաժան, և մարդկանց կամքը՝ չար ու անիրավ:
Եվ, վերջապես երանի՜ նրան, ով երազ ունի, որովհետև երազն է, որ սփռում է իր ծաղկաբույր պարտեները՝ օձուտ ու տատասկոտ անապատների վրա
Երկու արվեստագետ. Ավետիք Իսահակյան
Միևնույն քաղաքում ապրում էին երկու քանդակագործ։ Նրանցից ամեն մեկի հոգում, ինչպես արևը երկնքի խորքում, բոցավառվում էր գեղեցիկի կատարելատիպը։ Եվ նրանցից ամեն մեկը ճգնում էր իր հոգու այդ անձև, անմարմին գեղեցկությունը դրսևորել, հանել հոգու անհունից, ձև ու մարմին տալ նրան, դարձնել ըմբռնելի, շոշափելի։
Եվ ուժգնապես տենչում էին նրանք իրենց ներաշխարհի կատարելատիպ գեղեցիկը իրացնել-առարկայացնել, անմահացնել հավերժորեն։
Եվ նրանցից ամեն մեկը վեր առավ մարմարիոնի զանգվածը և աշխատեց նրա վրա. մեկն աշխատում էր գիշեր և ցերեկ, ցերեկ և գիշեր, ճգնելով և տառապելով, լուռ և մտախոհ, իսկ մյուսն՝ ուրախ և զվարթ երգը շուրթերին, մանկան պես խաղալով մարմարիոնի հետ։
Մեծ ամբոխը, որ խռնվում է շուկաներում և հրապարակներում, որ հացից հետո գեղեցկություն է որոնում հրճվելու համար, լռիկ ու հետաքրքիր դեգերում էր անխոնջ մեծ արվեստագետների տան շուրջը՝ գոնե մի անգամ տեսնելու այն վսեմական գեղեցկության մի ճաճանչը, որ բխում է նրանց ստեղծագործ հոգու անհունից, ինչպես արևը տիեզերական մռայլների անդունդներից։
Եվ հասավ օրը, երբ առաջին արվեստագետը ավարտեց իր երկը, և շղարշների ներքո պարուրված նրա քանդակածոն հրապարակ տարվեց։
Ամբոխը ծով էր կապել հրապարակում և ալիք-ալիք կանգնել. բացին շղարշները, և արևի ոսկեհուռ սլաքների տակ շողաց շուշանափայլ — մի չքնաղագեղ կույսի անդրի։
Եվ ամբոխը հոգեզմայլ և հափշտակված՝ ծունր իջավ գեղեցկի առջև, երկրպագեց նրա կատարելատիպին, ներբողներ երգեց արվեստագետին։
Իսկ ինքը, ձուլված ամբոխի մեջ, նրա շարքերում, նրա հետ ծնրադիր երկրպագում էր իր ստեղծագործությունը, գոհունակ և հիացած իր անրջական գեղեցկի մարմնացումով։
Եվ խոսում էր ինքն իր սրտի հետ. -«Իմ հոգում կատարյալ գեղեցիկն էր բոցավառվում. և ես կարողացա արտահայտել բոլորը, ամբողջը, իմ սրբության սրբությունը, որին ես պաշտում եմ»։
Հասավ այն օրը, երբ մյուս արվեստագետը, որ ստեղծագործում էր երգով ու խաղով, ավարտեց իր երկը. և շղարշների ներքո պարուրված նրա քանդակածոն հրապարակ տարվեց։ Բացին շղարշները, և արևի ոսկեհատ սլաքների տակ շողշողաց շուշանափայլ մարմարիոնը — մի հիացական, գեղահրաշ կույսի անդրի։
Ամբոխը, որ անշշուկ՝ ծով էր կապել հրապարակում և ալիք-ալիք կանգնել, երբ տեսավ անդրին, մի մարդու պես գետին խոնարհվեց, երկրպագեց և ծովի նման շառաչեց.
-Ահա՛ իսկական գեղեցիկը, միակ կատարյալը՝ անմահ և հավերժական. փա՜ռք և սքանչցում մեծ արվեստագետին. նա տվեց մեզ մեծ գեղեցկությունը։
Այդ միջոցին մեծ արվեստագետը, որ կանգնել էր անդրիի մոտ՝ մռայլ աչքերով և մթին կնճիռներով, խորհում էր իր հոգու օվկիանում. «Իմ մեջ տիեզերական գեղեցիկն է ապրում, և իմ հոգում գեղեցկության արևներ են բոցավառվում, որոնցից ես մի նսեմ շողք միայն կարողացա խլել արտահայտելու, մարմնացնելու համար, բայց տիեզերքը մնաց իմ մեջ նորից անձեռնմխելի, իմ մեջ մեծ լռությունն է ծավալվում, ես մի նսեմ հնչյուն միայն կարողացա պոկել այդ մեծ լռությունից, բայց նա՝ բոլոր-բովանդակ մնաց համր ու անխոս իմ մեջ. արդյոք կարո՞ղ եմ հոգուս բոլոր արևները արտաշխարհ հանել, մեծ լռությանը լեզու տալ, և արդյոք ամբոխը պիտի հասկանա՞…»։
Եվ նա մռայլը աչքերին՝ վեր առավ մուրճը անդրին փշրելու համար, սակայն շրջապատ-մարդիկ բռնեցին նրա բազուկը, և ամբոխն աղաղակեց.
-Մեծ արվեստագե՛տ, նվիրիր այն մեզ, խնայիր մեզ, նա մեր գեղեցկի աստվածն է այսուհետ. մենք պաշտում ենք նրան…
Եվ արվեստագետը նորից խորհեց իր հոգու օվկիանում. «Ա՛յն, ինչ որ տվի աղքատ ամբոխին- դա փշրանքն էր հոգուս հարստության. և ա՛յն, ինչ որ թափվեց իմ գեղեցկության տիեզերական բաժակից, նա ընկավ ամբոխի վրա և ամբոխացավ. ուրեմն այդ թո՛ղ նրան լինի, ինձ նա պետք չէ, ես բարձր եմ նրանից. նա կատարյալը չէ. նա ես չեմ…»։
Ապա հեռացավ հպարտ ու մենակ, մեկուսացավ և զվարթագին սուզվեց իր հոգու անհունի մեջ՝ ստեղծագործելու բուռն տենչով, որ մեծ լռությանը լեզու տա և գեղեցկի կատարելությանը մարմին զգեցնե՝ իրականացնելու իր հոգին բոլոր հավիտյանների համար։
13.11.24
1.Պարզի՛ր, թե տրված դերանուններն ի´նչ սկզբունքով են խմբավորվել և յուրաքանչյուր խմբին երեք-չորս դերանուն ավելացրո՛ւ:
Ա. Ես, դու, այս, ինչ, որ, մի, : Բ. Ոչինչ, ամեն ոք, որտեղ, մեկմեկու, այստեղ, մեկմեկի, բոլոր, ոչ մի: Գ. Ոչ ոք, ոչ մի, մի քանի, մեկն ու մեկը, մեկմեկի, ոչ ոք, ոչինչ:
Անորոշ -այս, ինչ, որ, մի, մեկն ու մեկը, մի քանի
Ժխտական — ոչինչ, ոչ, մի, ոչ ոք
Անձնական — Ես, դու, այս, ամեն ոք
2. Ընդգծված բառերը և բառակապակցությունները փոխարինի՛ր դերանուններով:
Քամիները փչում էին տարբեր ուղղություններով: Քամիներից ամենավատը հյուսիսայինն էր: Հյուսիսային քամին քշում-տանում էր մեծ քանակությամբ հող և, հողը քշելով գետնի վրայով, մեծ ու բարձր թմբեր էր առաջացնում: Արևելքից, արևմուտքից և հարավից փչող քամիները մեծ ու բարձր թմբեր չէին առաջացնում: Արևելքից, արևմուտքից և հարավից փչող քամիները փոշին շատ վեր էին բարձրացնում և փոշին քշում դեպի Ժայռոտ լեռեերը: Երկու տարի հետո հյուսիսային, հարավային, արևելյան և արևմտյան քամիները նշածս վայրը անապատի վերածեցին: Քամիներն առաջին տարում ոչնչացրին երկու միլիոն հեկտար մշակված հողեր` չհաշված այգիները, այգիները ոչնչացան կա՛մ ամբողջովին փոշով ծածկվելու, կա՛մ արմատների մերկանալու հետևանքով:
3.Ընդգծված բառերը և բառակապակցությունները փոխարինի՛ր դերանուններով: Տրված և ստացված տեքստերր համեմատի՛ր:
Անգլիացի (կարևոր չէ, թե ով ) կենդանաբան Միջերկրական ծովի կղզիներում հետաքրքիր հայտնագործություն է արել հնագետների հետ: Անգլիացի կենդանաբանը Միջերկրական ծովի կղզիներում գտել է փղերի մնացուկներ, փղերի լայնությունն ուսահատվածում հասնում է ընդամենը մեկ մետրի: Անգլիացի կենդանաբանի և հնագետների կատարած պեղումների ժամանակ գտնվել են նաև խոզերի մեծության ռնգեղջյուրների և ներկայումս եղածներից կրկնակի խոշոր մկների մնացուկներ: Գիտնականր կարծում է, որ յոթ միլիոն տարի առաջ են փիղ, ռնգեղջյուր, մուկ կենդանիները Աֆրիկայից եկել Մալթա, Կրետե և Կիպրոս կղզիները, յոթ միլիոն տարի առաջ ցամաքած Միջերկրական ծովի հատակով: Հետո Միջերկրական ծովի տարածքը նորից ջրով է լցվել, և կենդանիները, կտրվելով մայրցամաքից, սկսել են զարգանալ ոչ մայրցամաքային կենդանիների կերպ:
4.Կետերի փոխարեն պահանջված ձևով տեղադրի՛ր նա կամ ինքը դերանունները:
Ի՛նչ առյուծ, այդ վախկոտը նրա ստվերից էլ է վախենում: Այդ վախկոտն ինքն իր ստվերից էլ է վախենում: Որսորդն իր հրացանն էր թփի տակ թողել: Որսորդը խուսափում էր հարևանին հանդիպելուց, ախր նրա հրացանն էր թփի տակ թողել: Պապն իր երկար կյանքի ընթացքում այդպիսի գեղեցկություն չէր տեսել: Նա հյուրերին ողջունեց … իմացած բոլոր լեզուներով, բայց … կարծես թե նորից չհասկացան: Գնչուն ասում էր, որ … ամբողջ աշխարհում ման է եկել: Հայրը որդու մասին ասում էր, որ … իր տեսած ամենախելացի երիտասարդն է: Որդուն ուղղված նամակում գրում էր, որ … հետաքրքրվողներին թող… ասի, որ…. շուտով գալու է: Երգչի մասին ասում էր, որ … շատ վաղուց է ճանաչում, … իր մանկության ընկերն է եղել: ճանապարհորդի մտքով չէր անցնում, որ … անցնում է Մագելանի անցած ճանապարհով, որ չորսուկես հարյուրամյակ առաջ այստեղով … նավերն են անցել:
5.Ընդգծված դերանունները փոխարինի՛ր համապատասխան հոդերով (եթե պետք է, կարող ես նախադասությունից բառ հանել):
Քո ընկերը մենակ քայլում էր փոշեծածկ ճանապարհով: Իմ որսն իր ոտքով եկավ: Մենք, այսինքն` ծովափի բնակիչները, ծովից ենք հանում մեր սնունդն ու հարստությունը: Դու` մեր ամենաուժեղ մարզիկը, հաղթանակով պիտի գաս: Ես ծեր որսորդ եմ ու կյանքում շատ բան եմ տեսել: Դուք` մեր շնորհալի տղաները, ձեր խոսքը դեռ չեք ասել: Քո սիրտը քա՛ր է, քար: Ձեր ձեոքն ընկնողին պրծում չկա:
Պարապմունք 17

Թեմա՝ Ուղղանկյունանիստ և խորանարդ։
Մեր շրջակայքի շատ առարկաներ ունեն այնպիսի զուգահեռանիստի տեսք, որի բոլոր նիստերը ուղղանկյուններ են: Այդպիսի առարկաներ են շենքերը, սենյակները, տուփերը, պահարանները:


Զուգահեռանիստը, որի կողմնային կողերն ուղղահայաց են հիմքին կոչվում է ուղիղ զուգահեռանիստ:
Այն ուղիղ զուգահեռանիստը, որի հիմքերն ուղղանկյուններ են կոչվում է ուղղանկյուն զուգահեռանիստ կամ պարզապես՝ ուղղանկյունանիստ:

Քանի որ ցանկացած ուղիղ զուգահեռանիստի կողմնային կողերն ուղղահայաց են հիմքին, ապա ուղղանկյունանիստի կողմնային նիստերն ուղղանկյուններ են:
Ուղղանկյունանիստի բոլոր վեց նիստերը ուղղանկյուններ են:
Ուղղանկյունանիստի ընդհանուր գագաթով երեք կողերի երկարությունները անվանում են ուղղանկյունանիստի չափսեր՝ երկարություն, լայնություն, բարձրություն:

Այն ուղղանկյունանիստը, որի բոլոր կողերը հավասար են, կոչվում է խորանարդ:

Պարզ է, որ խորանարդի բոլոր նիստերը միմյանց հավասար քառակուսիներ են:
Ուղղանկյունանիստի բոլոր չորս անկյունագծերը հավասար են, հատվում են մի կետում և հատման կետում կիսվում են:

Եթե ACC1 ուղղանկյուն եռանկյունից արտահայտենք ուղղանկյունանիստի անկյունագիծը՝ AC12=AC2+CC12,

և ADC ուղղանկյուն եռանկյունից արտահայտենք հիմքի անկյունագիծը՝ AC2=AD2+DC2, ապա ստանում ենք՝ AC12=AD2+DC2+CC12
Ուղղանկյունանիստի անկյունագծի քառակուսին հավասար է նրա երեք չափսերի քառակուսիների գումարին՝ D2=a2+b2+c2
Հարցեր և առաջադրանքներ։
1․ Ո՞ր մարմինն է կոչվում ուղղանկյունանիստ։ GEOGEBRA ծրագրով գծել ուղղանկյունանիստ։
2․ Ի՞նչ երկրաչափական պատկերներից է կազմված ուղղանկյունանիստը։
3․ Ո՞ր մարմինն է կոչվում խորանարդը։ GEOGEBRA ծրագրով գծել խորանարդ։
4․ Քանի՞ նիստ, կող, գագաթ ունեն ուղղանկյունանիստն ու խորանարդը։
6 նիստ, 12 կող, 8 գագաթ
5․ Որո՞նք են ուղղանկյունանիստի չափումները։
6․ Համեմատել խորանարդը և ուղղանկյունանիստը։
7․ Տրված է հետևյալ ուղղանկյունանիստը:

Ո՞րն է ուղղանկյունանիստի անկյունագծի հաշվման բանաձևը: Ընտրել ճիշտ բանաձև(եր)ը:
- KM2=KN2+NM2
- AM2=AD2+DC2+CM2
- BN2=BD2+DN2
8․ Հայտնի են ուղղանկյունանիստի նույն գագաթից ելնող կողերի երկարությունները՝ 10 սմ, 2 սմ և 4 սմ: Գտնել ուղղանկյունանիստի անկյունագծի քառակուսու երկարությունը:
9․ Հայտնի են ուղղանկյունանիստի հիմքի կողերի երկարությունները՝ 16 սմ, 24 սմ և ուղղանկյունանիստի անկյունագծի երկարության քառակուսին՝ 857: Գտնել ուղղանկյունանիստի բարձրությունը:
10․ Որոշել խորանարդի d անկյունագիծը, եթե նրա մի նիստի մակերեսը S=49 սմ2է: